ايندي گؤزو قالميشدي شاهماتدا، چايي دا سويوموشدو. هر دفعه سهو گئديش گؤرنده يئرينده قورجالانير، همين آزارکئش کيمي او دا آز قاليردي موداخيله ائلسين. بيردن قولاغي آرخا ستولدان دونيانين ان وارلي شهري نين آديني چالدي.
- يوخ، اورا گئتمه ديم. هيسس ائتديم کي، قوکاسيان اورا گئتمگيمي ايستمير، من ده اوز وورماديم. هم ده اوردا ماراقلي بير شئي وار کي؟! داش داش اوسته قالماييب. خوجاليدا اولدوم، عسگراندا اولدوم. دونيانين ان وارلي شهرينه گيرن ايلک تانکين اوستونده شکيل چکديرديم.
- بس شوشادا؟
- قوکاسيانلا قالخديق جيدير دوزونه، اوردان دا ائنديک ايسا بولاغينا. منه ياخشي بير قوناقليق وئردي.
کومانديري سويوق تر باسدي، گئري چئوريلدي، اوچ نفر ياراشيقلي جاوان اوغلانييدي... بيريني درهال تانيدي...
... - بوندان يازين دانا! يوخسا آختاريب بئش-آلتي باغلي قاپي تاپيب چکيرسينيز، سونرا دا قهبه-شيون ساليرسينيز کي، جاماعات قاچيب. نه دئمک ايسته ييرسينيز؟ ائرمنيلره ناکولکا وئريرسينيز کي، شهر بوشدو، قورخمايين؟!
- من او خانيمين چکديينه جاوابدئه دئييلم.
سويوموش چاييني گؤتوروب آتدي يئره، يئني بير چاي سوزدو، بير قورتوم ايچدي، سونرا سؤزونه داوام ائله دي:
- گئت ده! گئت او حکيمي تاپ، او بيناموسدان ياز! ياز کي، بيري جانيني وئرير، بيري ده جانيني وئرن اوغولون آناسيندان پول ايسته يير. يوخ، بونلاري يازمازسان. بيليرسن گئديب نه يازاجاقسان؟! اوغوللار قالاجاق قيراقدا، باياق گؤردوکلريني يازاجاقسان. يازاجاقسان کي، جبهه چيلر قولدورلوق ائدير، وظيفه ليلري سويور، بير- بيريني قيرير، چونکي سنين هؤکومتين بونو ايسته يير.
يورناليست باشيني بولادي:
- کوماندير، من هؤکومت ژورناليستي دئييلم. هؤکومت ژورناليستي اولسايديم، هؤکومتين يانينا گئدرديم، بورا گلمزديم.
- گؤتور چاييني ايچ. اينجيمه، حقيقت بودور. اوتورموسونوز باکيدا، بوردان خبرينيز يوخدو.اينسانلار دلي کيميديلر، هر سؤزدن هاوالانيرلار. قزئتده کي عادي بير يالان آداما ائرمني گولله سيندن پيس ديير. دونن او وئريليشدن سونرا بوتون شهر بير-بيرينه ديميشدي. من اولماسام اوشاقلار گئديب اونو ستودييانين قاباغيندا سورويه جکديلر. قالدي موصاحيبه يه... بيليرسن ، دوستوم، موحاريبه ده اوچ جور آدام وار. دؤيوشنلر، تانک بئلينده شکيل چکديرنلر، بير ده موصاحيبه وئرنلر. بو بويدا شهرده ايکي تانک وار، بيريني جاماعات پول ييغيب آليب، قاراغاجي قبريستانليغيندا ائرمنيلرين قاباغيني کسيب. او بيريني ده موتلليبوو گؤندريب اؤزونونکولره، گويا بيز نئمئسيک. آغ ائوين قاباغيندادي، اورداکيلاري قورويور. شکيل چکديرنلر اوچوندو، ايسته ييرسن گئت بيريني ده سن چکدير. بيزيم باتاليونداکيلار دؤيوشنلردي، شکيل يئريني ده گؤسترديم. موصاحيبه وئرنلر ده آغ ائوده ديرلر، بيليارد اويناييرلار. گئجه دوشن کيمي ده قاچيرلار برده يه، هله بيري قراد سسي ائشيتمه ييب. ائله لري وار کي، هئچ برده دن بو طرفه کئچمه ييب، سوروجولري گليب اعزاميت ورقلريني مؤهورله ييب گئدير.
- بونلاردان خبريم وار.
- خبرين وار گئت ياز دا، نييه يازميرسان؟..
- قوکاسيان چوخ ماراقلي آدامدي. ياخشي بير موصاحيبه گؤتورموشم. بير-ايکي گونه چاپ ائدجم.
- نه قدر روحلا ياشاماق اولار؟ روحو توپا قويوب آتماق اولمور ائي! لنکراندان بئش-آلتي کؤنوللو گليب، جاوان اوشاقلاردي، اود-آلوودولار. سراغاگون ايکيسيني ووردولار. بيري لاپ اوشاغييدي، قوجاغيمدا اؤلدو. جان وئرنده دئييردي، دايي، قويما اؤلوم...
- يئرئواندا دا کؤچريانلا گؤروشدوک.
... دراکونو باسميشدي باغرينا، بالاسي وورولموش پلنگ کيمي سينه سينده کي هله قاني قوروماميش يارالاري يالاييردي...
يئريندن قالخدي و قالخماغي ايله باياقدان قوکاسياندان دانيشاني نئجه ووردوسا اوغلان آرخاداکي ستولا دييب ستولقاريشيق دوشدو يئره - بوتون چايخانا سکسندي. اليني آتيب اونو تزه دن قالديردي و تکرار ووردو، ييخيليسيني تپيکله مه يه باشلادي. دوستلارينا کؤمک ائتمک ايسته ينلر:
- سيزين ده...
هانسيني ووردوسا يئرده قالدي. اوچونو ده بير-بيرينه قاتميشدي. هئچ کيم ياخين دورماق ايستميردي. کيمسه باغيريردي:
- پوليس! پوليس! پوليس چاغيرين!
هاي-کويه يويوروب گلن باياقکي عسگر کؤينکلي سوروجو اونون قولوندان توتوب چايخانادان چيخارماغا چاليشيردي:
- امي،بو دقيقه پوليسلر تؤکوله جک. گل سني آرادان چيخاريم. گل دانا!
دؤيدوکلري نين اوچو ده يئرده زاريييردي، حيرصي بير بالاجا سويوموشدو، گؤزونه ستولون اوستونده کي فوتواپارات ساتاشدي، گؤتوروب چيرپدي يئره.
عسگر کؤينکلي سوروجو ايسه قولوندان دارتاراق يالواريردي:
- دي گل دانا! گل آرادان چيخاق!
ائله يالواريردي کي، سانکي پوليسلر گلسه لر اونو دا توتاجاقديلار.
دؤيدوکلري هله اؤزلرينه گله بيلميرديلر. چوخداندي بئله اورکدن هئچ کيمي دؤيمه ميشدي، اؤزونه لذت ائله دي، قولونو عسگر کؤينکلي سوروجونون اليندن چيخارتدي، سونرا دسماللا الي نين قانيني سيلدي، اوست-باشيني چيرپدي و هئچ نه اولماميش کيمي قاييتدي اؤز ستولونا. چايخاناداکيلار تعجوبله گاه يئرده زارييانلارا، گاه دا اونا باخيردي. شاهمات اوينايانلار دا دايانميشديلار.
چاييني ايچمک ايسته دي، گؤردو سويويوب، چايچيني چاغيردي:
- دوستوم، اوردان بير چاي گتير.
عسگر کؤينکلي سوروجو:
- بو نه تهر آدامدي، ه؟!
***
- ريس، اوشاقلار بير نفر توتوب گتيريبلر.
- نه اوسته؟
- شاماخينکاداکي چايخانادا اوچ ژورناليستي دؤيوب.
- کيمي دؤيوب؟
- اوچ ژورناليستي.
ريس يئريندن قالخدي، اللريني بير-بيرينه ووروب شاققاناق چکدي:
- نه بير ائديب! بيزي ييغيبلار بوغازا! هارا ژورناليستلريدي؟
- ريس، بيلميرم. آما چوخ شر آداما اوخشاييرلار. باياقدان بري زنگ ائلمه ديکلري يئر قالماييب. قولوس آمئريکا، بيبيسي، آزادليق، نه بيليم ائي، داي هارا. بير قهبه-شوون ساليبلار کي! هاميسينا دا دئييرلر کي، بيزي ايقتيدار دؤيدوروب.
- غلط ائديرلر. دؤين کيمدي؟
- ايکي سودوميستي وار، اوست-اوسته يگيرمي ايل ياتيب.
- نئچه ايل؟
- ايييرمي ايل! لاپ تزه چيخيبميش.
- داوا نه اوسته اولوب؟
- بيلميريک.
- شاهيد وار؟
- خئير.
- ه، او بويدا چايخانادا هئچ کيم يوخ ايدي؟
- نييه يوخ ايدي، آما هئچ کيم شاهيد دورماق ايستمه ييب.
- ياخشي. اول او ژورناليستلري چاغير.
يورناليستلر سير-صيفتلري داغيلميش، اوست-باشلاري جيريلميش حالدا هاي-کويله گيرديلر ايچري. ريس بيريني او دقيقه تانيدي، آوروپاني سويولونا دؤندرن مشهور قزئتچيلردن ايدي، " زيبيله دوشدوک " دئيه برک ديلخور اولدو. يالانچي بير حؤرمت گؤستره رک يئريندن قالخدي. بيري هله تئلئفونلا دانيشيردي:
- بلي، بيزي مؤحکم دؤيوبلر، فوتواپاراتيميزي قيريبلار...
ريس:
- آي يولداش، او تئلئفونو سؤندور. سؤندور! بوردان چيخاندان سونرا نه قدر ايسته ييرسن دانيشارسان. ايندي اَيلشين گؤروم نه باش وئريب.
سير-صيفتي لاپ ايت گونونه دوشموش:
- هئچ اؤزوموز بيليريک کي؟! چايخانادا اوتوروب چاي ايچيرديک، او دا قونشو ستولدا اوتورموشدو. اؤزو ده آرخاسي بيزه طرف. بيردن يئريندن قالخيب جومدو منيم اوستومه، باشلادي دؤيمه يه. اوشاقلار ايسته دي مانع اولسونلار، اونلاري دا قاتدي منه. سونرا دا سيزين ايشچيلر گلدي.
- ائله دوردوغونوز يئرده سيزي دؤيدو؟ هئچ بير سبب اولمادان؟
اوز-گؤزو ايت گونونه دوشموش:
- نه سبب؟ بي دئدي ده. بيز اؤز آراميزدا ايش صؤحبتي ائديرديک. او دا شاهمات اوينايانلارا باخيردي. قفلتن سؤيه-سؤيه قالخدي جومدو بيزه.
اوز-گؤزو لاپ ايت گونونه دوشموش:
- ريس، من بيليرم، بو ايقتيدارين ايشيدير. بو منيم حياتيما سوي-قصددير.
ريس:
- ياخشي، آغ ائلمه. نه ايقتيدار، نه سوي-قصد! ائوده آروادلا دالاشاندا دا گوناهي ايقتيداردا گؤرورسونوز. اوچ کيشي بير آداما جاواب وئره بيلمميسينيز! ايقتيدار قولونوزدان توتموشدو؟!
اوز-گؤزو بير آز ايت گونونه دوشموش:
- کور دئييليک ها! گؤروروک ده! باياقدان اوتوردوبلار موعاوینين کابينئتينده. بيري چاي گتيرير، بيري شوکولاد گتيرير. بير آزدان کاباب-زاد دا گتيره جکلر. ايشچيلرينيز ده قولاغيميز ائشيده-ائشيده دئييرلر کي، ياخشي ائله ييب بونلاري ازيشديرميسن.
اوز-گؤزو ايت گونونه دوشموش:
- هله يولدا دئييرديلر کي، رحمتليگين اوغلو، دؤيموسن قاچ چيخ گئت ده. دئييريک بيزي ائکسپئرته آپارين، آپارميرلار.
اوز-گؤزو لاپ ايت گونونه دوشموش:
- من بونو بئله قويماياجام، بوتون آوروپاني بورا تؤکجم.
ريس هؤوسله سيني زورلا باسدي:
- ياخشي، يئکه-يئکه دانيشما. ايقتيدارين ايشي-گوجو يوخدو، ائله دوشوب سيزين دالينيزا. آوروپا، يوخ بير بمت؟! بيز قروسسون سؤزويله ايشلميريک ائي، قانونلارلا ايشله ييريک، - دئيه ستولون اوستونده کي مجلله لري گؤستردي، - بو دقيقه هر شئيي آييرد ائدريک. سيزي دؤيوب، قانون نئجه طلب ائديرسه، ائله ده جزاسيني آلاجاق. ايندي ايفاده لرينيزي آلارلار، سونرا سيزي حکيمه آپارارلار.
ريس موستنطيقي چاغيردي:
- هله ليک بونلارين ايفاده سيني آل، دئنن اونو دا گتيرسينلر. سيز ده ال-اوزونوزو يويون، اؤزونوزو بير سليقه يه سالين. کيشي دالاشار ده. دؤير ده، دؤيولر ده.
اوز-گؤزو ايت گونونه دوشموش:
- ريس، بس حکيم؟
- دئديم ده، ائشيتدينيز، ايندي چاغيرارلار. سيز هله گئدين ايفاده لرينيزي وئرين.
باش ايداره دن زنگ ائله ديلر.
- دئيير سنده چئپئ اولوب؟
- ائله بير شئي دئييل، عادي داوادي. چايخانادا بير نفر اوچ آدامي دؤيوب، اوشاقلار دا توتوب گتيريبلر.
- ه، نه آدام؟! ژورناليستديلر ائي! بيري ده آوروپاني سويولونا دؤندرندي. بير آز اول اومبودسمان زنگ ائلميشدي. جيدي مشغول اول. اؤزلري ايله ده يومشاق دانيش. او آوروپاني سويولونا دؤندرندن ده لاپ احتياطلي اول، يوخسا بوتون آوروپاني آياغا قالديراجاق، زهله ميزي تؤکه جکلر.
- اونو من ده تانيييرام. بوتون گونو يئرئواندا، خانکندينده سوله نير. تپه سي نين گولله سي اسکيکدي.
- نه يئييب، اؤزو بيلر. سنه دئييرم ديقتلي اول.
- باش اوسته! ناراحات اولمايين، يولونا قوياجام.
ژورناليستلري دؤيه ني گتيرديلر، اورتابويلو، جايداغ بير آدامييدي، ايلان کيمي سويوق باخيشلاري واردي، اوز-گؤزوندن بير ائتيناسيزليق تؤکولوردو، ائله بيل دونيا وئجينه دئييلدي. هيسس اولونوردو کي، چوخ برکه-بوشا دوشوب.
ريس:
- ايلشين. چاي گتيرسينلر؟
- ساغ اولون. موعاوینينيزين اوتاغيندا ايچميشم،- گولومسه دي،- من پوليسي بو قدر مئهريبان بيلميرديم.
- ايندي دانيشين گؤروم نه باش وئريب، داوا نه اوسته اولوب؟
- ريس، هئچ نه اوسته. خوشوما گلمه ديلر، من ده دؤيدوم.
- کيم خوشونوزا گلمه سه دؤيورسوز؟
- هردن اولور.
- بلکه بير آز جيدي دانيشاق؟
- ريس، من هميشه جيدي دانيشيرام. چوخ دانيشماغي دا سئوميرم. يئنه دئييرم، خوشوما گلمه ديلر، من ده دؤيدوم.
- بيليرسيز کي، بونا گؤره سيزي آزي يئددي ايل ايش گؤزله يير؟
- بيليرم. اوستومده رئسئديويست آدي وار. لاپ اون ايل ده وئره بيلرلر. نه اولار گئديب چکريک.
- اولا بيلمز کي، سيز بونو بيله-بيله، عادي بير شئي اوسته داوا ساليب گئديب يئددي-سککيز ايل ياتماغا راضي اولاسينيز.
- ريس، من موستنطيقه وئردييم ايفاده ده ده بئلجه دئميشم. آيري بير دئيه جيم يوخدو.
- قولاق آسين، سيز جاوان آدام دئييلسينيز، قطعيي ين بوش يئردن داوا سالان آداما دا اوخشاميرسينيز. گؤروب-گؤتورموش، آغير آداما اوخشاييرسينيز. موطلق بير سببي وار.بير ده منيم اوچون چوخ ماراقليدي، قاچا بيله جگينيز حالدا قاچماميسينيز. نييه؟ کوروغلو دئييب ايگيدليک اوندو، دوققوزو قاچماقليقدي.
- من قاچماغي ايگيدليک سايان کوروغلولارين نوه سي دئييلم.
- ايييرمي ايل نه اوسته ياتميسينيز؟
- ريس، گؤرورم ياخشي اوغلانا اوخشاييرسيز. نه اؤزونوزو يورون، نه مني. هاميسي قارشينيزداکي سندده يازيليب.
ريس موستنطيقين آلديغي ايفادني ياخينا چکيب اوخوماغا باشلادي. آد-فاميلينه، دوغوم يئرينه گؤزلري ساتاشاندا دوروخدو، باشيني قالديريب ديقتله قارشيسينداکينا باخدي، سونرا بير ده اوخودو...
بير شهرده دوغولموشدولار، بير مکتبده اوخوموشدولار. اونون ايدمان چانتاسيني داشيماق اوستونده سينيف يولداشلارييلا او قدر توتاشميشدي کي. بو چانتاني داشيماق کيمين بختينه دوشسه ياشيدلارينا فورس ائدردي. او دا بو چانتاني چوخ داشيميشدي و او دا بو چانتاني داشيماقلا ياشيدلارينا چوخ فورس ائتميشدي. عيمارتده کي ستاديوندا دوستلارييلا قاپي نين داليندا دوروب اونون ووردوغو توپلارين دالينجا چوخ قاچميشدي.
آرادان اوزون ايللر کئچميشدي. واختيله چانتاسيني داشيماقلا فورس ائتديگي، قيزلارين درديندن دلي اولدوغو او مئهريبان، او گولروز اوغلاندان اثر-علامت قالماميشدي. و بو اوزون ايللر اونون اوز-گؤزونه، ساچلارينا، آلني نين قيريشلارينا عمللي-باشلي ال گزديرميشدي، آما تکجه اونون گؤزلرينه گوجو چاتماميشدي، گؤزلريندن تانيدي.
ريسين سير-صيفتي دييشدي، دولوخسونموش حالدا پروتوکولو کنارا ايتله دي، کرئسلوسوندان قالخيب اونا ياخينلاشدي و قوجاقلادي:
- کوماندير!
قورويوب قالدي:
- نه؟
- سن کومانديرسن! تانيديم سني، کوماندير! باغيشلا، گئج تانيديم. باغيشلا، کوماندير!
چاشقين-چاشقين سوروشدو:
- سن کيمسن؟
- يادينيزا دوشمرم. بير مکتبده اوخوموشوق. سيز بيزدن دؤرد-بئش سينيف يوخاري اوخويوردونوز. اوندا سيزه کاپيتان دئييرديلر، موحاريبه ده کوماندير اولدونوز. فوتبولا گئدنده او قدر سيزين ايدمان چانتانيزي داشيميشامکي! مکتبده هامي سيزدن قورخوردو. بير دفعه بيزيم مکتبين قيزلارينا سؤز آتديقلارينا گؤره بازارين قاباغيندا ايکي اوغلاني مؤحکم دؤيدويونوز ده ياديمدادي. سيز توتولاندا مکتبده کي قيزلارين هاميسي آغلاييردي، ائله موعليملر ده.
ريس او قدر دوغما دانيشيردي کي! اورتا مکتبي گؤزونون قاباغينا گتيردي، آما نه ايللاه ائله دي ريسي يادينا سالا بيلمه دي.
- کيمين اوغلوسوز؟
- آت بئلينده اولان آدامين.
... آت بئلينده اولان آدامي باشدان-آياغا دئييل، آياقدان-باشا سوزدو، سونرا خايخيردي، اؤزونو اونون صيفتينه توپورمکدن زورلا ساخلادي و توپوردو يئر:
- ه، سن نه جيندير آدامسان، ه! باکيدان گلنلرين دالين يويورسان، اؤزونونکونه بئش مانات قييميرسان؟!
دراکونون اليندن زورلا قورتولموش آت بئلينده اولان آدام ايندي يئنيدن قيرخ آرشين قويونون ديبينه دوشدو، اؤزونه برات قازانديرماق ايسته دي:
- کوماندير! سئييد لازيم آغانين جددي حاقي بيلمه ميشم. هر گون او گلير پول وئر، بو گلير پول وئر. من کؤپيوغلو نه بيليم کيم کيمدي. منه دئمه ديلر کي، سيز ايسته ييرسينيز.
کوماندير گؤردو کي، عصبلري اونو دالينجا سوروکله يير و بئله گئتسه اليندن خطا چيخا بيلر، اونسوز دا آدلاري بدنام ايدي، هؤکومت هاقلاريندا گونده يوز شايیعه بوراخيردي.
ايندي دراکون يئنه هؤکومتين الينه دستووز وئرميشدي. هؤکومت بيري نين اوستونه بئشيني قويوب بوتون شهره ياياجاقدي کي، آت بئلينده اولان آدامي آپاريب باتاليوندا دؤيوبلر، پولونو اليندن آليبلار، داي نه بيليم نه. ايندي کومانديرين گؤزونون قاباغينا بو گليردي، يوخسا ائله ممنوعنيتله اؤزو اونون شالواريني چيخارتديريب باشينا گئيينديرردي. هؤوسله سيني باسدي:
- آتين بونو باييرا!
اوشاقلار بير آنداجا آت بئلينده اولان آدامي ايتبوسدو ائله ييب داروازادان باييرا توللاديلار...
...و کوماندير ايندي گؤردو کي، بير آز اول کؤورله رک اونو باغرينا باسان ائله آت بئلينده اولان آدامدي، آما چوخ جاواندي.
ريس کومانديري بير ده باغرينا باسدي:
- حاقينيزدا قزئتلرده چوخ اوخوموشام. محکمنيزدن ده چوخ يازديلار. آتام دا سيزين حاقينيزدا چوخ دانيشيب. حتّی بير دفعه آتامي اؤلومدن قورتارميسينيز.
- ياديمدا دئييل. هم ده اونلار کئچميشده قاليب.
- يوخ، يوخ، هئچ نه کئچميشده قالماييب. سيز دئمه سه ز ده من ايندي بيلديم کي، او ائرمني يئنگه سيني نييه دؤيموسوز. گؤرورسوز ده، کوماندير. سووئت هؤکومتي واختي بئله لريني يا گوللله يه رديلر، يا دا سيبيرده چورودرديلر. آما بيز قيللارينا بئله توخونا بيلميريک. آوروپا تومانيني کئچيرير باشينا. باياقدان آوروپادا يئر قالماييب زنگ ائلمه سينلر. نه ايسه. آوروپا دا غلط ائدير، اونلار دا.
ريس يئرينه قاييديب تئلئفونو گؤتوردو:
- حاديثه ني کيتابا وورموسونوز؟ لاپ ياخشي. هله وورمايين، وورماق لازيم اولسا دئيرم. ماشيني دا چکين قاپييا، چيخيرام. موعاوین گلسين ايچري.
آت بئلينده اولان آدامين آت بئلينده کي اوغلونون بو گؤزله نيلمز حرکتلري کومانديري نئجه چاشديرميشديسا بيلميردي نه دئسين، نه ائتسين، ايشين سونونو گؤزله ييردي.
موعاوین گيردي ايچري:
- ائشيديرم، ريس.
- آلا بو آچارلاري،او سئيفي آچ، اون مين دوللار گؤتور، وئر او دييوسلارا. آپاراتلاريني دا آلسينلار، قالانيني دا اؤز آرالاريندا بؤلسونلر. دئنن شيکايتلريني گئري گؤتورسونلر. راضي اولماسالار، حکيم چاغير، يازسينلار کي، ايچکيليديرلر، آغساققال بير آدامي دا دؤيوبلر. اونسوز دا شاهيد يوخدو. قوي گئتسينلر نه بيليرلر ائلسينلر. ستراسبورقا يوخ ائي، لاپ بوشا شيکايت ائتسينلر.
ائشيتديکلرينه اينانمادي، بو دوغرودانمي آت بئلينده اولان آدامين اوغلودو؟! دوغرودانمي واختيله موسانين آياقلاري کسيلميش آناسينا مين مانات قييمايان بير آدامين اوغلو ايندي اونو حبسدن قورتارماق اوچون اون مين دوللاريندان کئچيردي؟!
آما کوماندير ريسين سون سؤزلريني قبول ائلمه دي:
- ريس، ساغ اولون. سيزي باشا دوشورم، منه کؤمک ائلمک ايسته ييرسيز. آما اون ايل ده ياتارام، دؤيولمک سؤزونو اوستومه گؤتورمرم. من اونلاري دؤيموشم.
- کوماندير، دؤيموسوز، لاپ ياخشي ائلميسيز. من ده سيزي بوراخيرام. من سيزي توتا بيلمرم. جاماعات منه نه دئير؟ هله آتام! اوزومه توپورر. ايندي دورون. دورون گؤروم.
- هارا؟
- نئجه يني هارا؟ بيزه! هئچ بيليرسيز آتام سيزي گؤرنده نه قدر سئوينه جک!
آما کوماندير گئتمه دي:
- ساغ اولون، ريس. آتانيزا سالام دئيرسيز. گئجدي. آيري واخت گؤروشريک. من رايونا گئتمه لييديم، بو حاديثه اولدو، قالديم.
- خواهيش ائديرم!
- سؤز وئريرم، آيري واخت گئدريک. ايندي ايجازه وئرسز من گئدرديم.
ريس جيبيندن بير کارت چيخارتدي:
- اوندا بونو گؤتورون. بوردا منيم تئلئفونلاريم يازيليب. نه لازيم اولسا، نه واخت ايستسز، لاپ گئجه ساعات ايکي اولسون، زنگ ائله یين. ائله بيلين بالاجا قارداشينيزا زنگ ائديرسيز.
کوماندير کارتي آلدي:
- ائليرم.
- گؤزله يه جم ها. آتام دا گؤزليه جک. ايندي دوغرودان رايونا گئديرسيز؟
- دوغرودان.
ائنديلر آشاغي. ريس بير نفري چاغيردي.
- ائشيديرم، ريس.
- سن بئله ائله، کومانديري آپاريرسان رايونا. اونون ايختييارينداسان.
- باش اوسته، ريس!
کوماندير اعتيراض ائله دي:
- لازيم دئييل، ريس. اؤزوم بير ماشينا اوتوروب گئدجم.
ريس آز قالا يالواردي:
- کوماندير، مني سينديرما.
ريسله ايداره دن چيخديلار.
کوماندير گؤردو کي، باياق اونو رايونا آپاراجاق عسگر کؤينکلي سوروجو ايداره نين قاباغيندا وار-گل ائدير، تعجوبله سوروشدو:
- سن بوردا نه گزيرسن؟
- نئجه يني نه گزيرسن؟! سني گؤزله ييرم!
- مني؟
- بس کيمي؟ دئميردين رايونا گئده جه یيک. بئله کيشيليک اولار کي، سني قويوم گئديم؟!
کوماندير گولدو:
- ريس، گؤرورسوز ده ماشينيم دا حاضيردي.
ريس:
- نه دئييرم کي، ياخشي يول. آما قاييداندا موطلق مني تاپين ها، گؤزله يه جم.
ماشينا اوتوروب شوشه ني يئنديردي و سوروشدو:
- ريس، سيز دوغرودان آت بئلينده اولان آدامين اوغلوسوز؟!
ريس ائله سادلؤوجه سينه آند ايچدي کي:
- واللاه، هه!
***
گئجه يوخوسوز قالديغيندان بوتون يولبويو ماشيندا ياتدي. عسگر کؤينکلي سوروجو يولون بئليني قيرماق اوچون صؤحبتدن اؤترو اؤلسه ده اونو اوياتماغا قييمادي. نهايت، منزيل باشينا چاتديلار، بوردان او يانا يول يوخ ايدي، بوردان او يانا يولون بئليني حقيقتن قيرميشديلار...
عسگر کؤينکلي سوروجو اونو اوياتماغا مجبور اولدو:
- امي، آي ا مي!
- دئيه سن برک ياتميشديم.
- هه، ائله شيرين ياتميشديز، اوياتماغا اورگيم گلمه دي. يول قورتارماسايدي هئچ اوياتماياجاقديم.
ماشيندان دوشدولر.
- ياخشي، دوستوم، سن بوردان قاييت.
- بس سن؟
- من بوردا قالاجام، هله ايشيم وار.
- بلکه گؤزله یيم؟ سونرا گئدک بيزه. ائويميز بوردا، ياخيندادي، چادير شهرينده.
- يوخ، ساغ اول. اونسوز دا بو گون سنه چوخ ازيت وئرديم،- دئدي کوماندير و اليني جيبينه ساليب پول چيخارتدي، - من قييمتي بيلميرم، نه قدر لازيمدي گؤتور.
- نه دانيشيرسان، ا مي، پول ندي؟! سن ايچريده اولاندا شؤعبه نين قاباغيندا پوليسلر سندن دانيشيرديلار. من ده سنين آديني ائشيتميشم. بؤيوکلر چايخانادا سنين حاقيندا چوخ دانيشيرديلار، ائله ايندي ده دانيشيرلار. منيم آتام دا شهيد اولوب، بلکه تانيييرديز، آدي جميل ايدي.
کوماندير ها فيکيرلشدي، بئله بير آدامي يادينا سالا بيلمه دي، آما بو جاوانين کؤنلونو ده سينديرماق ايستمه دي:
- تانيييرديم. چوخ غئيرتلي دؤيوشچويدو.
عسگر کؤينکلي سوروجو ائله سئويندي کي، کوماندير اؤز شيرين يالانييلا بو جاواني سئوينديرمه یيندن چوخ خوش اولدو.
- امي، منيم آتام دوغرودان اؤزونو تانکين آلتينا آتيب؟
- هه، اوغول.
- دئييرديلر اينانميرديم، ايندي اينانديم.
عسگر کؤينکلي سوروجو او قدر خوشبخت اولدو کي - آتاسي اؤزونو تانکين آلتينا آتميشدي.
- نه دئييرسن، ا مي، گؤزلع یيم گئدک بيزه؟
- يوخ، سن گئت.
عسگر کؤينکلي سوروجو بير کاغيذا تئلئفون نؤمره سي يازيب وئردي کومانديره:
- امي، بو منيم تئلئفونومدو. نه واخت ماشين لازيم اولسا، زنگ ائله. آتامين آدي حاقي، پول- زاد لازيم دئييل.
- زنگ ائله رم.
عسگر کؤينکلي سوروجو کومانديري آتاسيني باغرينا باسيرميش کيمي باغرينا باسدي، اؤپدو و ساغوللاشيب گئتدي.
دونيانين ان وارلي شهري نين بئش آدديمليغيندا يولون اورتاسينا درين بير خندک آتميشديلار. اگر بو خندک سون ايديسه - بس نييه خندکدن او اوزده قويون اوتارانلار، يئر اکنلر، اوت داشييانلار هئچ نه اولماميش کيمي اؤز ايشينده يديلر.
و بير زامانلار دونيانين ان ايشلک يولونون خنده کدن او اوزونو اوت باسميشدي. اليني اوزاتسا شهره چاتاردي. آما هئچ کس ال اوزاتسا اللري چاتاجاق بو شهره بو نئچه ايلده ال اوزاتماق فيکرينه دوشمه ميشدي. نئچه ايلييدي بو شهرين بير ال مسافسينده کي آلاچيقلاردا، کرپيج داخمالاردا واختيله پايتاختلارينا بايراق سانجديقلاري نئمئسلردن يارديم گؤزله يه-گؤزله يه، آخشاملار دا تئلئويزورلاردا رودريگئسين قاييناناسي نين ايضطيرابلاريني اؤزلرينه درد ائده-ائده، آرادا دا بير قويون اتي يئيه-يئيه ياشاماغا آليشميشديلار. و بو آليشقانليق اونلاري ائله موطيعلشديرميشدي کي، عاغيللارينا گلميردي کي، بير سحر يئرلريندن قالخيب هئچ ال-اوزلريني يومادان بو خندگي آتلاييب ال بويدا مسافه ني کئچه بيلرلر، ائو-ائشيکلرينه، قبريستانليقلارينا گئده بيلرلر.
واختيله الي يالين اؤلومه گئدن اوغوللارين هاميسي قيريليب قورتاريبمي؟! آتالار داي دراکون اکميرلرمي؟! آنالار داي پلنگ دوغمورلارمي؟!
آتلانيب خنده گي کئچدي. اوت باسميش يوللا اوز توتدو دونيانين ان وارلي شهرينه. اليني- قولونو ساللاييب گئديردي.
بير آز آراليدا قويون-قوزو اوتاران 13-14 ياشلي بير اوشاق اونو سسله دي:
- امي، آي ا مي!
- ...
- امي! آي ا مي! امي!
داياندي:
- ندي، آي اوغول؟
- امي، او طرفه گئتمه!
- نييه، اوغول؟
- اورالار ائرمنيلريندي!
اورالار ائرمنيلريندي! اورالار ائرمنيلريندي! سؤز اونو قفيل ايت کيمي توتدو. بو اوشاغا ائوده بؤيوکلري دئييبلر کي، اورالارا گئتمه، اورالار ائرمنيلريندي. و اوشاق دا ائله بيلير کي، اورالار دوغرودان دا ائرمنيلريندي.
- قورخما، اوغول!
- گئتمه، ا مي. سراغاگون اوردا بير عسگريميزي ووردولار.
- باشا دوشدوم، اوغول.
يئنه اليني-قولونو ساللاييب دوزلدي يولا. قارشيسينا بير خنده ک ده چيخدي. گؤردو کي، بو خنده ک او خنده کدن دئييل، سنگردي. باشا دوشدو کي، داي اونون اوچون ده يول قورتاردي. گؤردو اورگي ايستسه ده آياقلاري گئتمير. اؤزونو بو قدر آلچالميش و تهقير اولونموش هيسس ائتمه ميشدي. اؤزو اؤزوندن اوتاندي، خجالت چکدي، اللري ايله باشيني توتوب اوتوردو خنده گين اوستونده.
اينساني هر آن اؤلدوره بيله جک بو آغريلارلا ال اوزاتسا چاتاجاق دونيانين ان وارلي شهري نين ال بويدا مسافسينده دايانميشدي. بو شهرين مينلرله شهيديندن - اؤلوب جانلاريني قوربان وئرديکلري شهرين اؤلدويوندن خبرسيز خوشبختلردن بيري اولا بيلمه مه سي اونو يانديردي. تانري هانسي گوناهينا گؤرسه بو خوشبختليگي ده اونا چوخ گؤرموشدو. ايندي او قدر عاجيز ايدي کي، ال اوزاتسا چاتاجاق شهره چادير شهرلرينده ياشايانلار کيمي ال اوزاتماغا قودرتي چاتميردي. ائله بئلجه عزيزي نين جسه دي اورتاليقدا قاليب قورد- قوشون يئمينه چئوريلن آداملار کيمي ال اوزاتسا چاتاجاق شهره خئيلي تاماشا ائتدي.
ائتدي، ائتدي...
دؤندو باياتا، آذر هوسئينين کابابخاناسينا.
آداملار ال اوزاتسالار چاتاجاق شهرين ال بويدا مسافسينده هئچ نه اولماميش کيمي اؤز کئفلرينديديلر، يئييب-ايچيرديلر. هاردانسا باشلاريندا ايکي باشليق پاپاق گزديرن آشيقلار دا تؤکولوب گلميشديلر، هر سوفره نين باشيندا بيري اوخويوردو.
- بلکه بو يئرلره بير ده گلمه ديم...
- مئشبگي، مئشبگي، مئشبگي...
- چال اويناسين اژدر ه مي...
- آغدام بير گؤزومدو، برده بير گؤزوم...
بيري محمد آرازدان، بيري هوسئين عاريفدن، بيري دده شمشيردن اوخويان آشيقلارين دئديگي سؤزلر هئچ کيمين توکونو ده اورپتميردي، چونکي قولاق آسميرديلار. هردن سندرله يه-سندرله يه " بلکه بو يئرلره بير ده گلمه ديم " اوخويان آشيقلارين جيبينه پول باسير، لاپ کئفليلر ايسه آشيغي قوجاقلاييب او اوزوندن- بو اوزوندن اؤپوردولر:
- ه، او مئشبگيني بير ده اوخو. جان، مئشبگي، جان خالا...
بير ده بو يئرلره گله بيله جگينه اينانمايان شاعيردن، مئشبگي نين گؤز ووردوغو خالادان، بير گؤزو آغدام، بير گؤزو برده اولان بوشبوغازدان اوزاق اولماق اوچون کابابخانانين لاپ آشاغيسينداکي چينارين آلتيندا دايانيب خؤرکپايلاياني چاغيردي:
- اوغول، اوردان بير ستول تاپ گتير.
درهال ستول-ستول گتيرديلر، ستولون اوستونه سليقيله سوفره سالديلار.
- نه يئيه جکسيز؟
- هله بير ستکان چاي گتير.
اونون چايدان باشقا هئچ نه سيفاريش وئرمه مه سيندن خؤرکپايلايان برک ديلخور اولدو، آما ديقتله اونا باخدي.
او ايسه بو باخيشلاردان خوشلانمادي:
- ندي آي اوغول، خوشونا گلمه ديم؟
- آللاه ائلمه سين، دايي. سيزي بير نفره اوخشاتديم.
- هر کيمه اوخشاديرسانسا سهو ائله ييرسن.
- باغيشلايين.
- باغيشلاديم.
خؤرکپايلايان گئتدي، تئز ده قاييتدي، ستولون اوستونه چاي قويدو، مورببه قويدو، ليمون قويدو و يئنه احتياطلا دئدي:
- دايي، اينجيمه سه ن بير سؤز سوروشارديم.
- آي اوغول، سن نه زيرجيه آدامسان، گئت ايشينله مشغول اول.
آشيقلار اؤزلريني اؤلدوروردولر:
- بلکه بو يئرلره بير ده گلمه ديم...
- آغدام بير گؤزومدو، برده بير گؤزوم...
- قاراباغ، جان قاراباغ...
ساغليق دئينلر اؤزلريني اؤلدوروردولر:
- گون او گون اولسون شوشادا، جيدير دوزونده يئييب-ايچک...
- ياخشي دوستلارين ساغليغينا...
بير نفر آشيغا ان چوخ پول وئره ني دوز کيمي يالاييردي:
- سنين ساغليغينا، قاراباغدا سندن غئيرتلي اوغلان يوخدو...
او دا خوشحاللانير، فورسلا او بيري ستوللارا باخيردي.
کوماندير گؤردو اؤزونو چوخ پيس هيسس ائدير، چايي ايتله دي بير کنارا، قالخدي آياغا و يئندي کابابخانانين آلتينداکي کهريزه. چکيب تورپاغين جييريني چيخاران آرتئزيان قويولاري بوتون کهريزلري قوروتسا دا حميده خانيمين ووردوردوغو بو کهريزي قورودا بيلمه ميشدي. ايمکانلي آداملار آرتئزيان قويولاري نين قورودا بيلمه ديگي بو کهريزدن سو داشيتديريرديلار.
اول-اول آغزيني کهريزين گؤزونه داياييب نئچه ايل حسرتيني چکديگي، آز قالا داديني اونوتماقدا اولدوغو بال کيمي سودان ايچدي. سونرا ال-اوزونو مؤحکم-مؤحکم يودو، آما بو او قدر ده لذت ائلمه دي. سويونوب گيردي کهريزين گؤز ياشي کيمي تميز، بومبوز سويونا. گؤزلريني يومدو و خوشبخت اوشاقليغيني خاطيرلاماق ايسته دي...
تئز-تئز قاچيب گليرديلر بورا. بو گؤز ياشي کيمي تميز، بو بومبوز سودا چيميشمکدن دويمازديلار. اوندا اونلارين اؤزلري ده گؤز ياشي کيمييديلر، آما بومبوز دئييلديلر، اود-آلووويدولار، تزه-تزه قيزلارين اورکلريني يانديريب-ياخان واختلارييدي. کهريزين درينليکلرينه اوزمکدن خوصوصي لذت آلارديلار. درينلييه اوزدوکجه سو داها شيرينلشر، داها دورولار و بير آز دا بوزلاشاردي. و کهريزين درينليکلري گؤيرچين يووالارييلا دولو اولاردي، اليني آت، توت. آما بو گؤيرچينلره توخونمازديلار، ننه لري هميشه دئيردي کي، گؤيرچينلر ايمام قانيندان يارانيبلار.
ان چوخ سئوديکلري ايسه کهريزده کي بالاجا، پيريل-پيريل باليقلاري الله توتماق ايدي. بعضاً بو باليقلاري توتماق اوچون ساعاتلارلا ياريشيرديلار. آما هئچ بيري بو ياريشدا قاليب گله بيلميردي. او، اودوزماغي سئومه سه ده و هئچ واخت اودوزماسا دا بو پيريل-پيريل باليقلارا هميشه اودوزوردو. کينولاردا قارتاللارين شيغيييب اؤزلريني سويا چيرپاراق باليق چالمالاريني چوخ گؤرموشدو. او دا چوخ ايسته ييردي قارتال کيمي شيغيييب اؤزونو چيرپسين سويا و هئچ اولمازسا بيرجه دفعه بو پيريل-پيريل باليقلاردان بيرججيگيني چالسين. آما چالا بيلميردي. بو کهريزده چيمه-چيمه، باليقلارا اودوزا-اودوزا بؤيودولر...
گؤزلريني يومموشدو، اونونلا بو کهريزده چيمه-چيمه، پيريل-پيريل باليقلارا اودوزا- اودوزا بؤيوين دوستلاريني خاطيرلاييردي. هاميسي موحاريبه ده قيريلميشدي، تک اوندان باشقا. سونرا دراکونو گؤردو، پلنگي گؤردو، گولابلي يولوندا باغيرساقلاري آغاجين بوداغينا دولاشميش و هله نه باش وئردييني آنلامادان باغيران آدامي گؤردو، اود توتوب يانان شهري گؤردو - گؤزونو آچدي، هر شئي يوخ اولدو، بير کهريزين سويويدو، بير اؤزويدو، بير ده يانيندا قورخوسوز-اورکوسوز اوزوشن بالاجا، پيريل- پيريل باليقلار...
... گؤي اوزو گؤي اوزوتک تميز، دونيا يام ياشيل، هارداسا قوزو اوتاران بير اوشاق قدير روستمووو يامسيلاييردي:
- قويوبدور اينتيظاريندا، نئيچون گلمز، نئيچون گلمز...
سسي عالمي گؤتورموشدو باشينا. اونلار دا يام ياشيل دونيادا، گؤي اوزوتک تميز گؤي اوزونون آلتيندا، قوزو اوتاران اوشاغين شيپشيرين سسي نين ايچينده بالاجا، پيريل- پيريل باليقلاري توتماق اوچون اؤزلريني اؤلدوروردولر...
اوشاقليقدا اولدوغو کيمي اليني آتدي و بو بالاجا، پيريل- پيريل باليقلاردان بيريني توتسون، توتدو دا. باليق الي نين ايچينده ائله چيرپينيردي کي، ائله بيل الي نين ايچينده چيرپينان باليق يوخ، اورک ايدي. چکيب سودان چيخارماق ايسته دي، نه ايللاه ائله دي بو بالاجا، بو پيريل- پيريل باليغا گوجو چاتمادي. باليق کهريزين درينليگينه دوغرو اوزمه يه باشلادي، باليق عوذوردو و اونو دا اؤزويله چکيب آپاريردي. باليق اونو درينلييه چکديکجه سو داها شيرينلشير، داها دورولور، بير آز دا سويويوردو. نئچه ايلييدي بو شيرينليگين، بو دورولوغون حسرتيني چکديگيندن ايندي لذتله باليغين آرخاسينجا عوذوردو. و هئچ فرقينده ده دئييلدي کي، بو بالاجا، بو پيريل- پيريل باليق نئجه اونو اؤز آرخاسينجا دارتيب آپارير.
بيردن هيسس ائله دي کي، بؤيور-باشيندا دا کيملرسه عوذور، چئوريلدي - دراکونو گؤردو، بير بالاجا، پيريل- پيريل باليق دا اونو آردينجا آپاريردي. پلنگي گؤردو - بير بالاجا، پيريل- پيريل باليق دا اونو آردينجا آپاريردي. باتاليونون بوتون اوشاقلاريني گؤردو، هره سي بير باليق توتموشدو و توتدوقلاري باليقلار دا اونلاري اؤز آرخالارينجا دارتيب آپاريرديلار.
هاميسي نين اوز- گؤزونده سئوينج واردي، هاميسي آرزوسونا چاتميشدي - هاميسي باليق توتموشدو.
و کوماندير ده، اوشاقلار دا بير سس ائشيديرديلر... اوزاقدان، لاپ اوزاقدان، ائيي لاپ اوزاقدان قدير روستمووون سسي گليردي:
- بو دره نين اوزونو، تانري قايتار...
و باليقلار دا اونلاري دارتيب بو سسه دوغرو آپاريردي!
قفلتن مينلرله آت آغيز-آغيزا وئريب نئجه کيشنه ديسه و گؤيلر نئجه شاققيلداديسا چؤللر ديکسيندي، آغاجلار ديکسيندي، چايلار ديکسيندي، داغلار ديکسيندي. شيمشکلر گؤي اوزونو پارچا-پارچا ائله ديلر. و گؤي اوزوندن ده يوخاريدان نئجه بير دولو باشلاديسا... جاماعات ديک آتيلدي و سئوينجله اؤزونو آتدي باييرا...
1988-2007
دونيانين ان وارلي شهري.
